Đẩy mạnh chế biến sâu để tận dụng các FTA cho xuất khẩu hạt điều

  • Biên tập bởi
  • Foodmap ngày 04/03/2024
  • 4480

Đẩy mạnh chế biến sâu xuất khẩu hạt điều là cách để các doanh nghiệp tận dụng các quy định thoáng của FTA tăng xuất khẩu cho hạt điều Việt Nam. Điều này giúp xuất khẩu hạt điều trong thời gian tới có thể được miễn thuế xuất khẩu.

Vẫn còn dư địa cho tăng trưởng xuất khẩu

hat dieu xuat khau

Theo thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan, xuất khẩu hạt điều của Việt Nam trong tháng 1/2024 đạt 65.142 tấn, tương đương 351,2 triệu USD, tăng nhẹ 3,3% về lượng và tăng 2,3% về lượng. Tháng trước. Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu của nước ta tăng trưởng mạnh 139,4% về lượng và 126% về kim ngạch. Đây cũng là mức tăng trưởng cao nhất trong số các mặt hàng nông sản.

Theo Hiệp hội Điều Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu hạt điều của cả nước vào năm 2020 sẽ lên tới 2,9 tỷ USD, năm 2021 – 3,18 tỷ USD, năm 2022 – 3 tỷ USD, năm 2023 – 3,6 tỷ USD. Tuy nhiên, việc phát triển cây điều và công nghiệp chế biến hạt điều vẫn còn những hạn chế, thách thức.

Ông Trần Công Khanh – Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Điều – cho rằng, thách thức mà hạt điều Việt Nam hiện nay là sản phẩm chế biến chưa đa dạng, chủ yếu là thô nên giá trị gia tăng vẫn còn. Thấp, khả năng cạnh tranh của một số sản phẩm còn thấp; Liên kết phát triển, hợp tác theo chuỗi giá trị còn yếu, đặc biệt là xúc tiến thương mại, liên kết với các đối tác nước ngoài với các thị trường tiềm năng; Việc tập trung vùng nguyên liệu cho mục đích chế biến, xuất khẩu còn hạn chế; Chỉ dẫn địa lý, phát triển thương hiệu, bảo vệ thương hiệu và sở hữu trí tuệ quốc tế cho cây điều chưa được triển khai nhiều.

Hơn nữa, kỹ thuật trồng và chuyển giao hạt điều vẫn còn một số hạn chế. Phát triển điều vẫn tiềm ẩn rủi ro do ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu.

Hiện nay, ngành điều vẫn phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt khi Campuchia, các nước Tây Phi, Đông Phi có quỹ đất rộng, đầy đủ, đẩy mạnh phát triển cây điều, từng bước đầu tư vào chế biến, xuất khẩu hạt điều.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, nhu cầu hạt điều ở nhiều thị trường đã cải thiện phần nào kể từ cuối năm 2023, mở ra triển vọng cao hơn cho xuất khẩu hạt điều của Việt Nam năm 2024. Vì vậy, ngành điều Việt Nam vẫn còn nhiều cơ hội để tăng trưởng xuất khẩu. Giá hạt điều ở mức thấp hiện nay sẽ giúp thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm tốt cho sức khỏe này, đồng thời năng suất và sản lượng thu hoạch khá ổn định.

>> Xem thêm: Giải pháp xuất khẩu nông sản Việt đến EU

Thúc đẩy chế biến sâu để tận dụng các hiệp định thương mại tự do

xuat khau hat dieu tang

Hiệp hội Điều Việt Nam dự báo thị trường điều toàn cầu sẽ tăng trưởng trung bình 4,6% từ năm 2022 đến năm 2027. Xu hướng toàn cầu ưa chuộng chế độ ăn thuần chay và thực vật đã dẫn đến nhu cầu về các loại hạt và thực phẩm chế biến từ hạt điều tăng lên; trong đó có hạt điều.

Tại Việt Nam, theo dự báo niên vụ 2023-2024, dù thời tiết không mấy thuận lợi, nhiều sâu bệnh nhưng sản lượng hạt điều vẫn duy trì được khoảng 170.000 tấn nhân điều. Hiện Việt Nam đứng số một thế giới về xuất khẩu hạt điều, chiếm 80% tổng sản lượng toàn cầu trong 16 năm liên tiếp.

Là doanh nghiệp xuất khẩu hàng đầu trong ngành điều ở Việt Nam, ông Vũ Thái Sơn – Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Long Sơn – nhận định tình hình tiêu thụ hạt điều năm 2024 sẽ tốt hơn năm 2023. Đặc biệt, nhu cầu hạt điều chế biến sâu Sản phẩm Số lượng hạt Tiêu thụ hạt điều tiếp tục tăng trưởng và các Hiệp định thương mại tự do (FTA) cũng khuyến khích Việt Nam xuất khẩu sản phẩm.

Theo ông Vũ Thái Sơn, việc sử dụng các FTA để xuất khẩu hạt điều sơ chế nhìn chung không hiệu quả lắm bởi trước khi có hiệp định, thuế nhập khẩu hạt điều sơ chế vào các thị trường bằng 0.

Tuy nhiên, FTA có tác động tích cực đến xuất khẩu hạt điều đã qua chế biến sâu, do các chính phủ trước đây thường áp thuế nhập khẩu đối với các sản phẩm này nhằm mục đích bảo vệ sản xuất trong nước. Tuy nhiên, tại các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam ký kết, hạt điều chế biến sâu nhập khẩu từ Việt Nam đều giảm về 0%.

Vì vậy, cùng với việc đẩy mạnh đầu tư sản xuất các sản phẩm hạt điều chế biến sâu, hạt điều chất lượng cao, chúng tôi đã tiếp cận được nhiều khách hàng khó tính và bán được giá tốt hơn mức trung bình, sự chuyển đổi, trách nhiệm xã hội…

Bình Phước là thủ phủ hạt điều. Theo Cục Thống kê Bình Phước tháng 1/2024, kim ngạch xuất khẩu hạt điều Bình Phước tăng 150% trong cùng kỳ.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Bình Phước có hơn 1.400 nhà máy chế biến hạt điều. Sản phẩm hạt điều của tỉnh Bình Phước sau khi chế biến được xuất khẩu tới hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, tập trung vào EU, Mỹ, Nhật Bản, Australia, Trung Quốc…

Sở Công Thương Bình Phước cho rằng, tăng cường xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp chế biến, kinh doanh sản phẩm điều đẩy mạnh ứng dụng thương mại điện tử, thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa trên môi trường mạng cũng là kênh quan trọng trong việc quảng bá hạt điều Bình Phước và giúp ngành điều dễ dàng tiếp cận thị trường thế giới.

hat dieu binh phuoc

Bên cạnh đó, hoàn thiện chuỗi giá trị gia tăng trong ngành chế biến hạt điều, đặc biệt là sản phẩm chế biến sâu; chủ động giảm thiểu xuất khẩu theo hình thức tiểu ngạch, tiến tới thực hiện xuất khẩu chính ngạch theo hợp đồng sang thị trường Trung Quốc; Tái cơ cấu thị trường xuất khẩu theo hướng đa dạng hóa thị trường, độc lập khỏi một thị trường; Tận dụng các hiệp định thương mại tự do đã ký kết và có hiệu lực, hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận thị trường toàn cầu…

Việt Nam là nước xuất khẩu hạt điều số 1 thế giới trong 16 năm liên tiếp, chiếm gần 80% tổng sản lượng toàn cầu. Theo ông Bạch Khánh Nhựt – Phó Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam, ngành điều hiện nay cần sự nỗ lực chung của mọi cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị cũng như sự hỗ trợ hiệu quả từ Chính phủ.

Từ khâu chọn giống, trồng, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản đến đầu tư, quản lý dây chuyền công nghệ tiên tiến; Đầu tư nghiên cứu thị trường, khám phá và kích cầu, từ đó chế biến ra những sản phẩm đáp ứng nhu cầu, thị hiếu của khách hàng; Đồng thời có các phương thức quảng bá năng động, sáng tạo để đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng trong nước và toàn cầu.

Về mặt chính sách, nhà nước phải có biện pháp bảo vệ ngành chế biến hạt điều trong nước thông qua các quy định rõ ràng hơn về nhập khẩu và sơ chế hạt điều.